Dijitalleşen Tefsir: Uluslararası Platformlar ve Türkiye’ye Yansımaları

Özet

Yaşanılan çağın bir icadı olarak dijitalleşme, uluslararası yapıyı tek bir toplum olarak birleştirebilecek güçtedir. Bu gücün müspet yanlarından birisi, Kur’an-ı Kerim’in aktarılması ve anlaşılması hususundaki tefsir çalışmalarıyla öne çıkan dijital platformların varlığıdır. Dijitalleşen tefsirin etkisi ile dünyada ve Türkiye’de etkin olan siber aktörlerin Kur’an’ın meşruiyetiyle ulaştıkları noktalar belirsizdir. Dijital tefsirle muhatap günümüz neslinin hangi konularda Kur’an’a müracaat ettiği, Türkiye ve dünyada bu temayülün benzerliği veya farklılığının boyutları, henüz akademik araştırmalara konu edilmemiştir. Bu araştırmada, uluslararası alanda dijital enstitü olarak tasarlanmış üç platformdaki videolar Kur’an tefsiri bağlamında ele alınmıştır. Bu doğrultuda, çok takipçili Bayyinah, Jannah ve Yaqeen Enstitüleri, kurucuları ve asıl temsilcilerinin hem kendi platformlarında en çok izlenen hem de Türkiye’deki platformlarda altyazılı olarak yayımlanıp en çok izlenen üçer videosu tahlil edilerek karşılaştırılmaktadır. Analiz edilen videolardan tespit edilen ayetler uluslararası ve Türkiye ölçeğinde ele alınış, yöntem ve muhteva yönünden birbirleri ile karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak Türkiye ve dünyada takip edilen bu platformların, izleyici tercihleri bakımından çoğunlukla ortak veya yakın temalarda buluştukları ifade edilebilir. “En çok izlenen” kriteri doğrultusunda Türkiye ve dünyada takip edilen içeriklerden ulaşılan sonuçlar, bu videolarda çoğunlukla farklı ayetlerin konu edildiğini göstermektedir. Buna rağmen ayetlerin ele alınış amacı ve yöntemi çoğunlukla ortaktır. Bu da bu çalışmadaki örnekler özelinde, dijital platformlardaki açıklamaların teknik anlamda Kur’an tefsirinden ziyade Kur’an yorumundan söz etme gerekliliğini ortaya çıkarmaktadır.